KÜLTÜR-SANAT Sergi

Yusuf Franko’nun İnsanları : Bir Osmanlı Bürokratının Karikatürleri

05/06/2017

Uzun bir aradan sonra merhaba…
Geçtiğimiz günlerde toplantımız için gittiğim Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) Sn. Ömer M. Koç’un koleksiyonundan çıkan Yusuf Franko’nun İnsanları: Bir Osmanlı Bürokratının Karikatürleri Sergisi’ni gezme imkanım oldu. Açılışından bu yana yoğun organizasyon tempomuz yüzünden gidemediğim serginin son günlerinde gitme şansım olduğundan kendime kızıp utansam da, en azından bitmeden eserleri gördüğüm için de bir yandan mutluydum. Bugün azıcık zamanınız varsa, aşağıda sizlere sergiyi ve izlenimlerimi anlatıyor olacağım.

Şimdiden keyifli okumalar…

Sn. Ömer M. Koç’un koleksiyonunu çok merak ediyorum başta bunu demeliyim. Onlar adına çalışmak, onlarla bir şekilde aynı çatı altında çalışmak bana gerçekten büyük bir gurur veriyor. Sanatla içli dışlı olan kişilerin elemanı olmak beni yaptığım sanatsal projelerde daha güçlü tutuyor. Gelelim sergiye ve izlenimlerime… Sergi uzun zamandır Anamed binasının alt katındaki sergi salonunda birçok sanatseverin beğenisine sunulmuş. Sergide 19. yüzyıl sonlarına doğru Osmanlı bürokratı olan Yusuf Franko Kusa Bey’e ait karikatürler bulunuyor. Kendisi bürokratlığının dışında Hariciye nazırı, mutasarrıf, cemiyet adamı ve bir oyunbaz o zamanlarda. Yusuf Franko 1884-1896 senelerindeki karikatürlerini topluyor, 19.yüzyılın sonunda zengin kesim denilen padişah, levanten, sanatçı ve diplomatların beğenisine sunuyor. O zamanlarda karikatürler birçok diplomata satılıp, onlar nereye giderse oraya gidiyor. Yani bu zamanlara kadar o karikatürler aynı kalıyor, doğdukları yer olan Beyoğlu’nda ortaya çıkıyor ve Sn. Ömer M. Koç’un sanat aşkı ile buluşuyor, hal böyle olunca da heryeri araştırsak bulamayacağımız eserler, sayesinde karşımızda yer alıyor. Her ne kadar sergi sebebiyle satışa sunulan yayını alamasak da sergiyi iyice içimize sindire sindire geziyoruz.

Beyoğlu’na kimler geldi, burada kimler bulunuyordu, Yufus Franko’nun hayatındaki insanlar, üst kademe dediğimiz insanlar nasıl benzer bir sosyal hayatı paylaşıyor diye soranlar hepsinin cevabını bu sergide açıklayıcı olarak inceleyebiliyor. 2016 yılında Sn. Ömer M. Koç’un koleksiyonuna giren eserler, bir Beyoğlu hikayesini anlatıyor. Yusuf Franko, Osmanlı hariciyesinde önemli bir yere sahip olan Nasri Franko’nun oğlu. Babası sayesinde protokol ile ilişkileri sağlam olan biri. Haliyle bu bürokratları çok iyi gözlemlemiş biri.

1933’te vefat eden Yusuf Franko,hayatı boyunca bu karikatürlerini asla yayınlamamış. Bir Beyoğlu insanı, dönemin Pera insanı olan Yusuf, karikatürlerinde de buradakileri anlatıyor. Lübnan’lı bir Katolik aileye sahip olan Yusuf 3. nesil İstanbul’lu aslında. Serginin girişinde, 2. bölümde tek tek inceleyebileceğiniz bir soyağacı haritası var. 1905 senesinde Beyoğlu’nun önemli bir kısmı kadastro haritası ile kesinleşmiş. Bu haritada Yusuf Franko’nun iletişimde olduğu 35 kişinin bilgileri mevcut. Bunun için sanırım çok ama çok araştırma yapmışlardır.

Sergide dikkatimi çeken eserlerden biri de Naum Tiyatrosu ile ilgili olandı. Yusuf ile Naum Paşa akrabalarmış. Naum Paşa, kendisinin sahip olduğu tiyatroda birçok yerli yabancı oyunu seyirci ile buluşturuyormuş o zamanlar. Haliyle Yusuf da orada birçok ünlü kişi ile iletişim haline girmiş. Bu da O’na onları çizme fırsatı vermiş.

Serginin son bölümünde Yusuf Franko, kendini karikatürlerini yaptığı insanların astığı şekilde karikatürize etmiş ve bunu da koleksiyonuna eklemiş.. Anamed’in harika sergileri oluyor. Muhakkak sayfalarını takip edin. Bizlere bu kadar önemli sergileri gezme imkanı verdikleri için önce Sn. Ömer M. Koç’a, sonra da tüm Anamed ekibine sonsuz teşekkürler.

Sevgiler

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply